Trứng cá nghề: Đối với một số người hay tiếp xúc với môi trường làm việc thẳng thớm nhiều loại hóa chất có thể gây thương tổn dạng trứng cá. Bệnh thường gặp ở những công nhân, thợ tu bổ máy do tiếp xúc với dầu thô, sáp... thương tổn thường ứng với vị trí xúc tiếp của da và thấy ở cánh tay, đùi, thân mình, đặc biệt ở những công nhân áo quần bị ngấm dầu mỡ, bởi thế gọi là trứng cá hạt dầu. mô tả của mụn trứng cá này gần giống như trứng cá thường: nhân, sẩn, mụn mủ và nang.
Trứng cá ở trẻ thơ (Preadolescent acne): Mụn trứng cá ở trẻ lọt lòng có thể phát triển ở những bé từ vài tuần sau sinh đến 3 tuổi, đa số ở bé nam và thường nhầm lẫn với các bệnh lý ngoài da khác. Vị trí thương tổn thường thấy mụn xuất hiện ở gò má, trán, cằm của bé. Bệnh có thể tự khỏi sau 4 tuần lễ hoặc sau 1-3 tháng, chỉ cần giữ vệ sinh da mặt cho bé, không cần điều trị đặc hiệu. duyên cớ bé sơ sinh bị mụn trứng cá có thể là do nhân tố gia đình. do vậy, các bậc cha mẹ tuyệt đối không tự tiện sử dụng các loại kem, thuốc bôi ngoài da cho trẻ sơ sinh có thể làm hỏng da mặt của bé và làm bệnh nặng thêm.
Khi có nhiều mụn trứng cá cần đi khám chuyên khoa da liễu để được điều trị đúng.
Trứng cá thông thường: Là thể rất phổ thông ở cả hai giới, đặc biệt ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Các thương tổn khu trú đặc biệt ở vùng da mỡ như mặt (má, trán, cằm), ở vùng giữa ngực, lưng, vai. Đôi khi nhân trứng cá ở vành tai, bọc ở ống tai, màng tai và đặc biệt gặp tổn thương u, cục, nang ở cổ, gáy. tổn thương rất đa dạng: Nhân trứng cá, sẩn nang lông, sẩn mụn, mụn mủ, u viêm tấy, áp-xe trung bì và hạ bì. Các thương tổn này không phải thẳng băng kết hợp với nhau và có đầy đủ trên một bệnh nhân.
Trứng cá đỏ: là một quá trình viêm mạn tính ở mặt, đặc biệt vùng mũi. Bệnh được đặc trưng bởi ban đỏ, sẩn, mụn mủ, giãn mạch và có tăng sinh phì đại tuyến bã - làm cho mũi phát triển to hơn. Bệnh thường gặp ở đàn bà nhiều hơn tuổi từ 30 - 50 tuổi, do nội tiết tố ở tuổi tiền mãn kinh và nhất là người có cơ địa da dầu. Cà phê, trà đặc cũng làm tăng bệnh nên phải tránh các đồ uống này. thương tổn trứng cá đỏ thường ở vùng giữa mặt, tiến triển qua nhiều thời đoạn. Trên nền da đỏ xuất hiện từng đợt sẩn mủ, thỉnh thoảng nổi cộm giống như u hạt. Sau nhiều đợt tiến triển, nhất là ở nam giới thường có phản ứng phì đại, xơ hóa ở vùng mũi tạo thành mũi sư tử. Ổ nhiễm khuẩn cũng đã được đề cập đến, đặc biệt là vai trò của Propionibacterium acnes và Demodex folliculorum.
Trứng cá mạch lươn: Bệnh gặp đốn ở nam giới, bắt đầu sau tuổi dậy thì. Vị trí thường gặp là ở ngực, mặt, lưng, vai và cổ… Mới đầu, mụn ở nang lông, sau đó phát triển to dần và loét rất đặc biệt. Các ổ mủ nông và sâu, có khi rất to, bệnh nhân có thể bị đau nhức khi có nhiều mủ. Khi khỏi thường để lại sẹo lồi hoặc sẹo lõm. Bệnh tiến triển lâu dài, dai dẳng khó chữa.
Trứng cá sẹo lồi: Mụn trứng cá to, viêm đỏ, khi nổi lên đã thường là một cục rất lớn, khi khỏi để lại các sẹo lồi cao lên trên bề mặt da. Vị trí hay gặp ở vùng cằm, vùng da ngay dưới tai, lưng, ngực.
Trứng cá kê hoại tử: Bệnh thường gặp ở nam giới, vị trí thường thấy mụn ở trán, ở ác vàng, rìa tóc mọc đối xứng. ban sơ mụn trứng cá là sẩn nang lông màu hồng, thường có ngứa và nhanh chóng biến thành mụn mủ mầu ngả nâu, bám rất chắc, xung quanh có một bờ viêm sưng tấy, dưới vẩy là một ổ loét nhỏ, sau để lại sẹo lõm tồn tại vĩnh viễn.
Trứng cá do thuốc: Nhiều loại thuốc có thể gây nên thương tổn dạng trứng cá. Các loại thuốc và hoá chất có thể gây trứng cá như: các thuốc chống lao, thuốc chống động kinh, thuốc hướng thần, thuốc chống phân bào, corticosteroid… Tuy nhiên, khó có thể phân biệt với trứng cá thực thụ. Để nhận biết mụn trứng cá do thuốc, cần phải dựa vào đặc điểm lâm sàng, điều kiện xuất hiện và tiến triển của bệnh để nghĩ đến trứng cá do thuốc.
Lời khuyên của thầy thuốc
Trên thực tiễn, khi bị mụn trứng cá, rất nhiều người thường tự mua thuốc điều trị, theo kinh nghiệm của người quen, thuốc tự chế... Đây là sai trái phổ biến. Việc này dẫn đến tình trạng bệnh nặng, nhiễm trùng hơn do tác dụng phụ của thuốc.
ngoại giả, nhiều người trong đó thanh thiếu niên ở độ tuổi dậy thì thường cạy nặn khiến mụn trứng cá ở thời đoạn bội nhiễm mới khám và điều trị dẫn đến lớn chỉ đến khám khi đã bội nhiễm khiến cho việc điều trị khó khăn hơn. do vậy, khi bị mụn trứng cá, không được cạy nặn mụn vì điều này rất hiểm bởi gây ra vết thương hở, tổn thương mao quản dẫn đến vi khuẩn trên bề mặt da dễ dàng xâm nhập, từ đó gây nhiễm trùng. Thậm chí, nếu không bảo đảm vệ sinh, vết cạy mụn đó cũng là con đường mà vi khuẩn có thể đi qua rồi vào máu gây nhiễm trùng huyết.
Nếu tình trạng không thuyên giảm thì cần đến đúng chuyên khoa để được khám, điều trị đúng nguyên do gốc. Việc điều trị, kê đơn phải hợp với lứa tuổi và giới tính, tình trạng mỗi người.
Khi bị mụn trứng cá, hằng ngày cần rửa mặt nhẹ nhàng, không chà mạnh bằng nước máy sạch hoặc nước muối pha loãng (thật nhạt). Nếu muốn dùng sữa rửa mặt, nên có sự tham mưu của bác sĩ cho thích hợp với từng loại da. Không tự ý bôi thuốc, các chế phẩm tự chế, không dùng mỹ phẩm, đắp mặt nạ khi đang bị mụn trứng cá. Ăn uống nhiều đồ có tính mát, giàu vitamin và sinh tố. Kiêng đồ nhiều đường, nóng như: nước ngọt, các loại quả ngọt, ớt, hạt tiêu, cà phê, trà đặc...
BS. Lê Đức Minh
Khi có nhiều mụn trứng cá cần đi khám chuyên khoa da liễu để được điều trị đúng.
